چرا روز تولدمان غمگین و افسرده می شویم؟

روزنامه خراسان - الهه توانا: برای آن هایی که از روز ها و هفته ها قبل از سالگرد تولدشان با فکر کردن به جشن و هدیه و غافل گیری خوش اند، ناراحتی روز تولد چندان قابل درک نیست. شاید حتی متولد های غمگین را دست بیندازند یا پشت سرشان بگویند آخه آدم روز تولدش بُغ می کنه؟

چرا روز تولدمان غمگین و افسرده می شویم؟

اگر جزو این گروه هستید، خواندن این مطلب به شما یاری می نماید کسانی را که شبیه شما فکر نمی نمایند، درک کنید. اگر هم جزو آن هایی هستید که سوال این مطلب، مسئله شماست احتمالا جواب تان را در گفت وگوی من با سعید بی احتیاج، کارشناس ارشد روان شناسی بالینی پیدا کنید.

دلیل ناراحت شدن در روز تولد چیست؟

از منظر های مختلف می توان به ماجرا نگاه کرد، اما دیدگاهی که این غم را دقیق تر توجیه می نماید، رویکرد روان شناسی وجودی است. این رویکرد می گوید همه ما از اضطراب هایی طبیعی رنج می بریم؛ اضطراب تنهایی، اضطراب مرگ و .... وقتی یک سال دیگر از عمرمان می گذرد و به مرگ نزدیک تر می شویم، تأمل می کنیم.

این تأمل که اصولا در موقعیت هایی با نشانه گذشت زمان و گذر عمر سراغ مان می آید، مثل تولد و عید نوروز و تمام شدن سال تحصیلی، طبیعی است؛ اما وقتی به غمی عمیق تبدیل می شود، احتمالا نشانه آن است که خیلی از آن چه بر ما گذشته است، راضی نیستیم.

به این وضعیت در روان شناسی وجودی، می گویند زندگی نزیسته؛ یعنی زنده بوده ام، اما زندگی ننموده ام. این جمله برای هرکس معنای متفاوتی دارد؛ یکی می خواهد آدم تأثیرگذاری باشد، یکی دنبال آموختن است، هرکس ارزش های متفاوتی دارد که وقتی مطابق با آن ها زندگی نمی نماید، اسمش می شود زندگی نزیسته. در موقعیت هایی مثل سالگرد تولد که این زندگی نزیسته به آدم یادآوری می شود، غم بیشتر نمایان می شود.

بخشی از قضیه به بیرون از ما برنمی شود؟ در جامعه آدم ها براساس دستاوردهای شان سنجیده می شوند، دستاورد هایی که طبق قوانین نانوشته باید در سنین تعیینی کسب شوند.

سوال دقیق و درستی است. ما در خلأ زندگی نمی کنیم؛ درخصوص اجتماع مان، با ارزش ها و کلیشه های اجتماعی احاطه شده ایم، اما در نهایت این ما هستیم که تصمیم می گیریم براساس این کلیشه ها زندگی کنیم یا خیر. مثلا درباره پیشرفت اقتصادی در ایران، دچار سندروم پ پ پ هستیم؛ منظورم از این اصطلاح خودساخته ، این است که جامعه از فرد توقع دارد پول پیش یک خانه را جور کن، بعد یک پراید بخر، بعد پراید را به پژو تبدیل کن و پ های دیگر.

یا مثلا در زمینه تحصیل، سندروم ک ک ک یعنی همان کنکور های پیاپی را داریم که فرد به خودش تحمیل می نماید یا تحمیلش را از سوی اجتماع می پذیرد. چه کسی گفته ما باید از نردبان هایی که اجتماع معین نموده، بگذریم؟ وقتی ارزش های شخصی فدای این کلیشه ها می شود، یعنی مثلا کسی که یادگیری برایش مهم است، ولی خودش را اسیر ک ک ک می نماید، عقب ماندن از این کلیشه در موقعیتی مثل سالگرد تولد، اذیتش می نماید.

طبق گفته شما در خلأ زندگی نمی کنیم، پس چطور می توانیم درگیر کلیشه های اجتماعی نشویم؟

درست است که ما در شعاع ارزش های معین شده از سوی اجتماع قرار داریم، ولی درنهایت این ماییم که تصمیم می گیریم. این تصمیم، هزینه هم دارد. سخت است آن طوری که اجتماع بر من تحمیل می نماید نباشم یا بخشی از خواسته اجتماع باشم که با ارزش های شخصی ام سازگار است، ولی می ارزد. ارزشش هم به این است که موقع مرور زندگی ام، ببینم روندی که در پیش گرفته ام، همانی است که همواره می خواسته ام.

اگر به آن سمت قضیه یعنی خرسندی از تولد دقیق شویم، آیا این جشن دریافت نوعی واکنش دفاعی دربرابر مرگ نیست؟

غم روز تولد، معمولا ناشی از حسرت است؛ از این که برمی گردم و زندگی ام را نگاه می کنم و می بینم چیزی نبوده که من می خواسته ام وگرنه اضطراب مرگ اتفاقا حس سالمی است. لازمش داریم به این دلیل که بدانیم وقت مان محدود است، باید کار هایی انجام بدهیم و بعد هم برویم.

بدون مرگ و اضطراب مرگ، زندگی بی انت هایی که هروقت دل مان بخواهد کار هایی در آن انجام بدهیم، معنی ندارد. درواقع ترس از مرگ، ترس ناسالمی نیست که بخواهیم سرکوبش کنیم. اگر این زندگی را، از وقتی که در اختیار خودمان است یعنی از نوجوانی به بعد، پرشور زندگی نموده باشیم جشن دریافتش عجیب نیست. اما اگر این جشن، بعد از تجربه کردن آن غم باشد می توان آن را به عنوان واکنشی دفاعی درنظر گرفت.

کسانی که سالگرد تولد، غمگین شان می نماید باید نگران خودشان باشند؟

به نظرم می شود به عنوان یک فرصت به آن نگاه کرد. بخشی از وجودشان دارد هشدار می دهد که تو انگار خیلی از آن چه از زندگی ات گذشته راضی نیستی. به قول خانم توران میرهادی، غم بزرگ را به کار بزرگ تبدیل کن.

این جمله البته آن قدر در فضای مجازی تکرار شده که به ضد خودش تبدیل شده است، ولی این وجهش را که کنار بگذاریم، حرف خیلی درستی است. اندوهی که این افراد تجربه می نمایند، غم بزرگی است، ولی می شود به عاملی تبدیلش کرد که فرد سال های پیش رو را با ارزش های شخصی اش زندگی کند.

اگر می توانست مطابق ارزش های شخصی اش زندگی کند، این کار را نمی کرد؟

فقط بحث توانستن نیست؛ باید انتخاب کند و هزینه هایش را هم بپردازد. فرض کنیم می خواهید با اسکی از نقطه الف به نقطه ب برسید. یکی با بالگرد می آید و می گوید تو را می رسانم. همراهش می روید؟ در این مثال چیزی که اسکی کردن به شما می دهد، ارزش است و نقطه ب، هدف.

برای پیداکردن ارزش ها، باید بفهمیم روند هایی که بهمان انرژی و خرسندی می دهد، چه چیز هایی هستند و نه هدف ها. برخی ها برای خودشان هدف های الف و ب و پ را معین و تصور می نمایند با محقق شدن آن ها خرسند خواهند بود. ولی بعد از رسیدن به آن ها، ممکن است به این نتیجه برسند که چقدر بی معنی بوده اند.

دلیلش هم این است که راه را با بالگرد، رفته اند. برای همین، معتقدیم پیداکردن ارزش ها مهم است، اما چطور این کار را بکنیم؟ بعد از تعیین کردن هدف ها، وجه مشترک همه شان را شناسایی کنیم. وجوه مشترک، همان ارزش هاست. این کار به یاری دریافت از یک متخصص احتیاج دارد.

اگر غم عمیقی را تجربه می کنم، یک درمانگر وجودی می تواند به من یاری کند ارزش هایم را پیدا کنم و به اجرای آن ها متعهد شوم. حسرت ها به هرحال وجود دارند، ولی وقتی مطابق ارزش های شخصی زندگی کنیم، افتخار ها بر افسوس ها غالب خواهند بود.

منبع: برترین ها
انتشار: بروزرسانی: 7 دی 1398 شناسه مطلب: 551

به "چرا روز تولدمان غمگین و افسرده می شویم؟" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "چرا روز تولدمان غمگین و افسرده می شویم؟"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید